WIN-MAT-002: Manuele bloeddrukmeter (klokmodel) met stethoscoop
- Doel
- Infographic (snelkaart)
- 1. Het materiaal
- 2. Voor de meting
- 3. De manchet aanleggen
- 4. Meten
- 5. Resultaat: noteren en beoordelen
- 6. Reinigen en opbergen
- 7. Problemen
|
Doelgroep |
Versie |
Aangemaakt op |
Gewijzigd op |
|---|---|---|---|
| Alle vrijwilligers op dienst, dagverantwoordelijken | 1.0 | 18/11/2026 | 18/11/2026 |
Doel
Deze werkinstructie beschrijft hoe je op de hulppost de bloeddruk manueel meet met een klokmanometer, manchet, pompballon en stethoscoop. Gebruik ze wanneer een automatische meter (zie WIN-MAT-001) niet beschikbaar is of geen betrouwbare waarde geeft. Bovenaan staat de infographic als snelkaart; daaronder volgt de volledige verkorte handleiding.
Infographic (snelkaart)
Bloeddrukmeter manueel - infographic.png
1. Het materiaal
| Onderdeel | Functie |
|---|---|
| Manometer (klok) | Toont de druk in de manchet in mmHg. In rust staat de naald op 0. |
| Manchet | Gaat rond de bovenarm. Een markering (pijl of lijn) toont waar de slagader moet liggen. |
| Pompballon met ventiel | Pompt de manchet op. Met de draaiknop (ventiel) laat je de lucht weer ontsnappen: dicht = rechtsom, open = linksom. |
| Stethoscoop | Om de polsslag in de elleboogplooi te beluisteren. Oorstukken schuin naar voren, in de richting van je neus. |
2. Voor de meting
- Controleer het materiaal. De naald staat op 0 als de manchet leeg is. Staat ze niet op 0, gebruik de meter dan niet en meld het.
- Breng het slachtoffer op de hoogte. Stel je voor, zeg dat je de bloeddruk wilt meten en waarom, en vraag of dat mag. Zeg vooraf dat de manchet stevig zal knellen.
- Laat het slachtoffer zitten, met de rug tegen de leuning, de voeten plat op de grond en de benen niet gekruist. Laat het zo mogelijk eerst enkele minuten rustig zitten.
- Positioneer de arm. Blote bovenarm (geen opgerolde, knellende mouw), ontspannen en ondersteund, handpalm naar boven. De manchet zit op harthoogte.
- Kies de juiste arm. Meet niet aan een arm met een wonde, breuk, infuus of dialyseshunt, of aan de kant waar de borst of okselklieren verwijderd zijn. Noteer welke arm je gebruikt hebt.
3. De manchet aanleggen
- Leg de manchet rond de bovenarm, met de onderrand 2 à 3 cm boven de elleboogplooi.
- Leg de markering op de manchet boven de slagader, aan de binnenkant van de arm.
- Trek de manchet aan. Een vinger moet er nog net onder kunnen.
- Zet de manometer zo dat je hem recht van voren, op ooghoogte, kan aflezen.
4. Meten
- Voel de polsslag aan de pols (duimzijde).
- Draai het ventiel dicht en pomp de manchet op tot je de pols niet meer voelt. Pomp dan nog 30 mmHg verder.
- Plaats het membraan van de stethoscoop in de elleboogplooi, op de slagader, net onder de manchet (niet eronder steken).
- Open het ventiel een klein beetje, zodat de naald rustig zakt: ongeveer 2 à 3 mmHg per seconde.
- Het eerste kloppende geluid dat je hoort = de bovendruk (systolisch).
- Het moment waarop de kloppen verdwijnen = de onderdruk (diastolisch).
- Draai het ventiel volledig open zodat de manchet helemaal leegloopt, en maak de manchet los.
Afronden: lees af tot op 2 mmHg (een even getal). Opnieuw meten? Laat de manchet volledig leeglopen en wacht minstens 1 minuut. Pomp nooit bij terwijl de naald aan het zakken is.
5. Resultaat: noteren en beoordelen
- Noteer de bovendruk en onderdruk in de (digitale) verzorgingsfiche, met de arm en "manueel gemeten".
- Deel de gemeten waarde met het slachtoffer, in gewone taal, bv. "Uw bloeddruk is 135 over 85."
- Beoordeel de bovendruk met de Early Warning Score (EWS) uit de Procedure EWS - parametrie:
| EWS-score | Bovendruk te laag | Bovendruk te hoog |
|---|---|---|
| 0 | 100–120 mmHg | |
| 1 | 80–100 mmHg | 120–150 mmHg |
| 2 | 70–80 mmHg | 150–180 mmHg |
| 3 | 60–70 mmHg | > 180 mmHg |
- Eén meting is een momentopname; pijn, stress, warmte of inspanning doen de bloeddruk tijdelijk stijgen. Behandel het slachtoffer, niet het toestel.
- Stel geen diagnose en geef geen advies over medicatie.
Bij een sterk afwijkende waarde, of afwijkende waarden samen met klachten (pijn op de borst, hoofdpijn, duizeligheid, verwardheid, kortademigheid): verwittig de dagverantwoordelijke en volg de werkwijze van de post, zo nodig 112.
6. Reinigen en opbergen
- Reinig het membraan en de oorstukken van de stethoscoop na elk gebruik met een alcoholdoekje.
- Reinig de manchet met een groen Clinell-doekje. Niets onderdompelen.
- Laat de manchet volledig leeglopen, draai het ventiel open en rol de manchet losjes op zonder de slangen te knikken. Berg alles op in het zakje van de bloeddrukmeter.
7. Problemen
| Probleem | Mogelijke oorzaak | Wat doe je? |
|---|---|---|
| Naald staat niet op 0 | Manometer ontregeld | Niet gebruiken, uit gebruik nemen en melden. |
| Manchet pompt niet op of loopt vanzelf leeg | Ventiel niet dicht, slang los of lek | Ventiel dichtdraaien, slangen controleren. Blijft het: niet gebruiken en melden. |
| Naald zakt niet | Ventiel te ver dicht | Ventiel voorzichtig verder opendraaien. |
| Je hoort niets | Stethoscoop verkeerd gedraaid of geplaatst, oorstukken verkeerd | Membraan-kant openklikken, oorstukken naar voren, stethoscoop opnieuw op de slagader zetten, en opnieuw meten na 1 minuut. |
| Lawaai op de post | Kloppen niet te horen | Meet in een rustiger hoek, of gebruik een automatische bloeddrukmeter. |
Defect of beschadigd? Niet zelf herstellen. Neem het materiaal uit gebruik, label het als defect en meld het aan het materiaalteam, via de WhatsApp-groep van de dienst of zoals beschreven in SOP-MAT-004: Materiaal kapot op dienst.